اهمیت محیط زیست و حفاظت از آن در سبک زندگی اسلامی

  التزام – جعفرشویچی _ « عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور» – یکی از مسائل مهم روز جهان مسأله حفظ محیط زیست است. فاجعه زیست محیطی نه تنها آرامش و امنیت را از زندگی انسان می رباید بلکه سلامتی و هستی را تهدید می کند .طبیعت و محیط زیست موهبتی خداوندی است که از […]
اهمیت محیط زیست و حفاظت از آن در سبک زندگی اسلامی

 

التزام – جعفرشویچی _ « عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور» – یکی از مسائل مهم روز جهان مسأله حفظ محیط زیست است. فاجعه زیست محیطی نه تنها آرامش و امنیت را از زندگی انسان می رباید بلکه سلامتی و هستی را تهدید می کند .طبیعت و محیط زیست موهبتی خداوندی است که از مجموعه موجودات، منابع و عوامل و شرایط هماهنگی که در اطراف هر موجود زنده وجود دارد و ادامه حیات به آن وابسته است به وجود می آید. محیط زیست محل زندگی و تأمین کننده اصلی ترین نیازهای انسان است و پدیده ای میباشد که هر روز بر اهمیت آن افزوده میگردد اما متأسفانه انسان در دوران سلطه اش بر این کره خاکی به استفاده بی رویه و بدون برنامه ریزی از منابع طبیعی، ایجاد آلودگی های خطرناک در خاک، آب و هوا و از بین بردن توان زیست آن، پرداخته است. بهبود محیط زیست زمانی حاصل خواهد شد که محیط طبیعی و فرهنگی انسان با هم مرتبط باشند. لازمه تحقق چنین هدفی، وجود اخلاق زیست محیطی در تمامی اقشار یک جامعه در یک کشور میباشد. اخلاق زیست محیطی رفتار ایده آل بشر نسبت به محیط زندگی خود اعم از محیط طبیعی، محیط اجتماعی و فرهنگی است «اژدری ، ۱۳۸۲». اسلام در کلیه شئون و روابط انسانی دخالت کرده و برای همه آنها مقرراتی وضع نموده است. مسئله محیط زیست نیز از همین قبیل است. در آیات و احادیث احکام زیادی وجود دارد که به کمک آنها می توان مقررات دقیقی برای مسائل محیط زیست بدست آورد. بر اساس آموزه های دینی، انسان مسلمان نیز باید خود را به این صفت بیاراید و خود را در هر مکان و موقعیتی نگه دارنده و پاسدار امانت ها و نعمت ها از جمله محیط زیست انسانی بداند. قرآن کریم در بسیاری از آیات، انسان ها را به مطالعه طبیعت و عناصر آن فراخوانده است. همچنین بسیاری از سوره های قرآن کریم به نام یکی از عناصر طبیعت خوانده می شود، مانند سوره شریفه بقره، رعد، نحل، نور، عنکبوت، نجم، فجر، شمس، حدید، لیل، قمر، تین، ناس و… خداوند منان، سرنوشت بشر را به گونه ای رقم زده است که در دامان طبیعت رشد کند و به آن نیازمند باشد. در قرآن کریم از نابود کردن و تخریب محیط زیست به عنوان اعتداء (تجاوز) نام برده شده است و بر این اساس کسانی که رفتار ناشایست نسبت به محیط زیست داشته باشند، از رحمت و محبت خداوند محروم خواهند بود.(مائده ، ۸۶) درست است که خداوند طبیعت را مقهور انسان آفریده و انسان را به عنوان جانشین خود در زمین قرار داده است ، اما این به آن معنا نیست که او آزاد باشد تا هر گونه که مایل است رفتار کند. انسان در برابر خداوند و تمامی آفرینش مسئول است. پیشگیری از نابودی و تلف شدن طبیعت نیز با رعایت امانت داری و حفاظت امکان پذیر است. فرهنگ اسلامی، طبیعت را گهواره و زمینه ساز پرورش و کمال انسان می داند. نظام طبیعت، بر اساس حکمت آفریده شده و همه عناصر آن از ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند تا آدمی در  پرتو آنها از مادیت به معنویت برسد و دنیا و آخرت را به شایستگی در خود به کمال برساند.

با توجه به مطالب مورد اشاره در فوق در محافل علمی و سیاسی بحث محیط زیست پر سر و صداترین و جدی ترین بحث روز است. در پیگیری علل و عوامل آن دو عامل بیشتر جلب توجه می کنند یکی دیدگاه انسان متمدن نسبت به طبیعت، دیگری توسعه فنآوری است. بشر متمدن خود را مالک طبیعت دانسته و بر این باور است که انسان به عنوان اشرف مخلوقات حق هرگونه استفاده از طبیعت را داراست و بدون آنکه در بازسازی و نگهداری آن مسؤولیتی داشته باشد، از طرف دیگر با توسعه فن آوری ، بشر دستاوردهای عظیم وشگفت انگیزی به دست آورده در حالی که همین علل سازنده و دگرگون کننده ،زندگی بشر را در معرض نابودی قرارداده است.  اکنون مسائل محیط زیست به قدری دامنه پیدا کرده اند که قلمرو آنها دیگر به مسائل فنی ختم نمی شود. امروزه مسائل محیط زیست عمیقاً دارای مفهوم اجتماعی اند و در کل، مسائل محیط زیست ‏ ریشه فرهنگی دارند و به منظور پذیرش بافت های فرهنگی یک جامعه بایستی به صورت ساختاری با موضوع برخورد نمود. حفظ محیط زیست به مسائل زیادی ارتباط دارد که  بزرگترین و مهمترین آن مسأله فرهنگ اجتماعی است(فرصت،۱۳۸۴:۳۳). یکی از دلایل عمده عدم مشارکت افراد در حفاظت از محیط زیست نداشتن علاقه است، به طوری که افزایش علاقه عمومی برای شناخت مشکلات در اولین مرحله فرآیند جلب مشارکت عمومی است، لیکن افکار عمومی اطلاعات کمی نسبت به موضوع دارند و اکثریت جامعه باید برای شناسایی مشکلات و واقعیت های محیط زیست ترغیب شوند. دراین میان نقش اطلاعات شفاف و قابل فهم و علاقه باطنی بسیار مؤثر می باشد. امروزه حیات روبه رشد جوامع با میزان سواد و دانش پیوند خورده است. بنابراین ایجاد تحول و ارتقاء فرهنگ زیست محیطی مستلزم افزایش بهره وری نیروی انسانی در زمینه مسائل زیست محیطی و اشاعه آموزش زیست محیطی در ا بعاد گسترده تر میباشد(رفیع پور،۱۳۷۸: ۷۴).لذا این مقاله سعی برآن دارد که به تبین جایگاه رفیع و مهم محیط زیست درسبک زندگی اسلامی بپردازد.تا گامی در جهت فرهنگ سازی و آشنایی شهروندان با اهمیت این موضوع در فرهنگ و سبک زندگی اسلامی باشد. (ادامه دارد)

مطالب پیشنهادی :

2 نظر در “اهمیت محیط زیست و حفاظت از آن در سبک زندگی اسلامی”

    مهسا
    | |
    ۲۶ مرداد, ۱۳۹۶, ۱۲:۲۶
    1
    0

    با سلام و خسته نباشید. ضمن تشکر از شما پیشنهاد میدهم رفرنس دهی های انجام شده در متن به صورت کامل در انتهای هر متن ذکر شود. با سپاس

    مهسا
    | |
    ۲۶ مرداد, ۱۳۹۶, ۱۲:۵۰
    1
    0

    با سلام مجدد. جمله ” یکی از دلایل عمده عدم مشارکت افراد در حفاظت از محیط زیست نداشتن علاقه است، به طوری که افزایش علاقه عمومی برای شناخت مشکلات در اولین مرحله فرآیند جلب مشارکت عمومی است، لیکن افکار عمومی اطلاعات کمی نسبت به موضوع دارند و اکثریت جامعه باید برای شناسایی مشکلات و واقعیت های محیط زیست ترغیب شوند. دراین میان نقش اطلاعات شفاف و قابل فهم و علاقه باطنی بسیار مؤثر می باشد. امروزه حیات روبه رشد جوامع با میزان سواد و دانش پیوند خورده است. بنابراین ایجاد تحول و ارتقاء فرهنگ زیست محیطی مستلزم افزایش بهره وری نیروی انسانی در زمینه مسائل زیست محیطی و اشاعه آموزش زیست محیطی در ا بعاد گسترده تر میباشد(رفیع پور،۱۳۷۸: ۷۴)” تا جایی که اینجانب در مقالات جستجو کردم متعلق به Marzso, S. 1980 میباشد. بنده قصد استفاده این منبع را در یک پایان نامه دارم و برای رفرنس دهی دچار مشکل شدم. تقاضا دارم بنده را راهنمایی بفرمایید

نوشتن دیدگاه

تمام حقوق این سایت برای © 2018 پایگاه خبری تحلیلی التزام - هفته نامه التزام. محفوظ است.